MERKEZİ TÜZEL KİŞİLİK BİLGİ SİSTEMİNİN
TİCARET SİCİLİ MEMURLUKLARINDA UYGULANMASI HAKKINDA TEBLİĞ

(İÇ TİCARET 2010/1)

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, Yüksek Planlama Kurulu’nun 11/7/2006 tarihli ve 2006/38 sayılı kararı ile onaylanan “Bilgi Toplumu Strateji Belgesi ve Eylem Planı”nda yer alan 56 no’lu “Merkezi Tüzel Kişilik Bilgi Sisteminin Oluşturulması” ve 16 no’lu “Çevrimiçi Şirket İşlemleri” eylemleri kapsamında oluşturulan bilgi sistemi üzerinden Ticaret Sicili Memurluklarınca yapılan tescil, tadil ve terkin işlemlerine ilişkin kayıtların elektronik ortamda merkezi bir sistemde tutulmasına ve sicil işlemlerinin çevrimiçi (online) yapılmasına ilişkin uygulamanın belirlenmesidir.

Dayanak

MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 27 nci ve 274 üncü maddeleri ile 8/1/1985 tarihli ve 3143 sayılı Sanayi ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 33 üncü maddelerine istinaden hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 – (1) Bu Tebliğde geçen;

a) Kanun: 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanununu,

b) Tüzük: Ticaret Sicili Tüzüğünü,

c) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,

d) TOBB: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğini,

e) Oda: Ticaret Sicili Memurluklarının kurulu bulunduğu ticaret odaları ile ticaret ve sanayi odalarını,

f) Merkezi Tüzel Kişilik Bilgi Sistemi (MTK): Vakıflar ve dernekler ile yerel olarak tutulan ticaret sicili kayıtlarının merkezi bir veri tabanında elektronik ortamda tutulduğu resmi sicili,

g) Sistem: Merkezi Tüzel Kişilik Bilgi Sistemini,

h) MTK Numarası: Vakıflar ve dernekler ile ticaret sicilinde kaydı bulunan tüm tacirlere verilen Sistem üzerinde özel bir algoritma ile üretilen 16 haneli tekil numarayı,

ifade eder.

MTK numarasının kullanılması

MADDE 4 – (1) MTK sistemine kayıtlı bütün tüzel kişilikler, ticaret sicili işlemlerinde MTK numarasını kullanmak zorundadır. Gerçek kişi tacirler ise T.C. Kimlik numaraları ile işlem yapabileceği gibi, Sistemden almış oldukları MTK numarasını da kullanabilecektir.

Uygulama takvimi

MADDE 5 – (1) Ticaret sicili işlemlerine ilişkin kayıtların, Merkezi Tüzel Kişilik Bilgi Sisteminde (MTK) tutulmasına 2010 yılı içinde başlanacaktır. Bu çerçevede uygulamaya ilk olarak 19/4/2010 tarihinden itibaren Mersin Ticaret Sicili Memurluğunda başlanılacak, diğer ticaret sicili memurlukları da kademeli olarak Sisteme dahil edilecektir. Diğer ticaret sicili Memurluklarındaki uygulamaya geçiş tarihleri www.sanayi.gov.tr, www.icticaret.gov.tr ve www.tobb.org.tr adreslerinde ilan edilecek, ayrıca ilgili ticaret sicili memurluklarına bildirilecektir. Bu tarihler daha önceden Bakanlık tarafından ticaret sicili memurluklarına bildirilerek, bu tarihlerden önce hazırlık çalışmaları da Bakanlıkla eşgüdüm içinde tamamlanmış olacaktır.

Sistemin vatandaşlar tarafından kullanılması

MADDE 6 – (1) Kanun hükümlerine uygun olarak ticari işletme ve/veya şirket kurmak isteyen kişiler, Bakanlıkça hazırlanan MTK sistemine www.icticaret.gov.tr adresinden erişecektir. Her türlü kuruluş işlemlerine ilişkin başvurular Sistem üzerinden alınacak kullanıcı adı ve şifrelerin veya 15/1/2004 tarihli ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamındaki nitelikli elektronik sertifikanın kullanılması suretiyle gerçekleştirilecektir. Kuruluş dışındaki ticaret sicili işlemlerine ilişkin başvurular ise sadece nitelikli elektronik sertifikanın kullanılması suretiyle yapılacaktır.

(2) Kanunun 30 uncu ve Tüzüğün 31 inci maddelerinde belirtilen ilgililer tarafından, Sistem üzerinde yapılan başvuruyu müteakip yürürlükteki mevzuatın öngördüğü süre içerisinde gerekli belgelerle birlikte ilgili ticaret sicili memurluğuna başvurulması gerekmektedir.

(3) Sistem üzerinde, tüm şirketlerin ana sözleşmeleri hazırlanabilecek, unvan sorgulaması ve rezervasyonu yapılabilecektir. Müracaat başvurusuna ilişkin bilgiler onbeş gün süre ile Sistemde saklanacak olup, onbeş gün içerisinde Sistemden alınacak numara ile ana sözleşmenin noter onayının gerçekleştirilmemesi halinde Sistemdeki başvuru kaydı silinecektir.

(4) Ticari işletme veya şirket kuruluşlarının nasıl yapılacağına ilişkin açıklayıcı ve görsel materyaller www.icticaret.gov.tr adresinde yer almaktadır.

Sistemin ticaret sicili memurlukları tarafından kullanılması

MADDE 7 – (1) Kanunun 30 uncu ve Tüzüğün 31 inci maddelerinde belirtilen ilgililer tarafından Sistem üzerinden yapılan müracaat sonrasında yürürlükteki mevzuat gereği istenilen evrakla birlikte ilgili ticaret sicili memurluğuna yapılacak başvuruyu müteakiben memurluklar gerekli evrağı ve Sistemde yer alan bilgileri kontrol ettikten sonra tescil işlemine nitelikli elektronik sertifikalarını (web tarayıcılarına, akıllı kartlara ya da token’lara yüklenmiş) kullanmak suretiyle onay verecektir.

(2) Memurlukça yapılan tescil işlemi sonrasında kuruluşu gerçekleştirilen firma için Sistem üzerinde üretilen bir MTK numarası verilecektir.

(3) Sistemin uygulamaya alındığı ticaret sicili memurluklarında gerçek veya tüzel kişilerce yapılacak tescil işlemlerine ilişkin müracaat Sistem üzerinden yapılacaktır. Ancak odalar, ticaret sicili memurluklarında görevlendirilecek personel tarafından başvuruların sistem üzerinden yapılmasını sağlayabileceklerdir. Odalar bu hizmeti 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 26 ncı maddesi uyarınca ücret karşılığında verebileceklerdir.

Çevrimiçi işlemler

MADDE 8 – (1) Sistem ticaret sicili işlemlerinin çevrimiçi (online) olarak yapılabilmesine imkan vermekte olup, çevrimiçi işlemler güvenli elektronik imza yerine geçen nitelikli elektronik sertifika ile yapılacaktır. Sicil işlemlerinin tamamının çevrimiçi olarak yapılabilmesi kademeli olarak gerçekleştirilecek olup, buna ilişkin usul ve esaslar ayrı bir tebliğ ile düzenlenecektir.

Kayıtların oluşturulması ve güncellenmesi

MADDE 9 – (1) Bütün ticaret sicili memurluklarından; belli bilgileri içeren ticaret sicili kayıtları alınarak merkezi bir veri tabanı (MTK) oluşturulmuş ve veri tabanında yer alan her bir firmaya MTK numarası verilmiştir.

(2) Ticaret siciline kayıtlı tüm gerçek veya tüzel kişilerin, Sistem üzerinden kendilerine ait olan kayıtları kontrol etmesi, varsa eksiklik veya yanlışlıkların giderilmesi amacıyla ticaret sicili memurluklarına başvurması gerekmektedir. Kaydı olmayan veya kayıtları eksik olan firmalar, bu eksiklikleri tamamlamadıkça, Sistem üzerinden başvuru yapamayacaklardır. Sistemin ticaret sicili memurluklarında uygulamaya alındığı tarihten itibaren bir yıl içinde düzeltme talebinde bulunmayan ilgililerin ticaret sicili memurluklarına yaptıkları belge talepleri düzeltme işlemleri yapılıncaya kadar yerine getirilmeyecektir.

(3) Ticaret sicili memurlukları tarafından tespit edilecek eksiklik veya yanlışlıklar da re’sen giderilecektir.

Yürürlük

MADDE 10 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 11 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür.

GÜVENLİ ELEKTRONİK İMZA, ELLE ATILAN İMZA YERİNE KULLANILABİLECEK

Güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı ispat gücüne haiz olacak ve elle atılan imza yerine kullanılabilecek. Vize ve pasaport başvuruları, güvenli elektronik imza kullanılarak elektronik ortamda yapılabilecek. Kamu Hizmetlerinin Hızlandırılması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısına göre, güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı ispat gücüne haiz olup, kanunlarda güvenli elektronik imza ile yapılamayacağı açıkça belirtilmiş olan işlemler dışında, elle atılan imza yerine kullanılabilecek.

…

MADDE 11– 18/1/1972 tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanununa 198 inci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“Elektronik işlemler:

MADDE 198/A- Bu Kanunun uygulanmasında, güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı ispat gücünü haiz olup, kanunlarda güvenli elektronik imza ile yapılamayacağı açıkça belirtilmiş olan işlemler dışında, elle atılan imza yerine kullanılabilir.

Elektronik ortamda güvenli elektronik imza kullanılarak noter huzurunda veya huzurda olmadan yapılabilecek noterlik işlemleri ile 15/1/2004 tarihli ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu ve ilgili ikincil mevzuatta tanımlanan zaman damgası kullanılmasının zorunlu olduğu noterlik işlemleri, Adalet Bakanlığının uygun görüşü alınarak Türkiye Noterler Birliği tarafından belirlenir. Belirlenen bu noterlik işlemlerine ilişkin tüm belgeler güvenli elektronik imzayla elektronik ortamda düzenlenebilir, işlenebilir, saklanabilir ve gerektiğinde ilgili diğer kişi veya kurumlara elektronik ortamda gönderilebilir. Güvenli elektronik imza ile imzalanmış belgelerde kanunlarda belirtilen mühürleme işlemi uygulanmaz ve ayrıca suret aranmaz. Güvenli elektronik imza ile düzenlenen belge, özellikle talep edilmedikçe ayrıca fizikî olarak düzenlenmez. Elektronik ortamdan fizikî örnek çıkarılması gereken hâllerde, belgeye “Güvenli elektronik imzalı aslı ile aynıdır.” ibaresi ile imzalayanın adı, soyadı, unvanı, çalıştığı birimin adı ve tarih eklenerek noter veya yetkili personel tarafından elle atılan imza ile imzalanır ve mühürlenir. Güvenli elektronik imza ile imzalanmış belgenin elle atılan imzalı suretiyle çelişmesi hâlinde, noterlerin kullandığı bilişim sisteminde kayıtlı olan güvenli elektronik imzalı nüsha esas alınır.

Bu Kanun kapsamında noterlik işlemlerinin elektronik ortamda yapılması için toplanması gerekli olan kişisel veriler, kişisel verilerin korunması ve bilgi güvenliğinin sağlanmasına ilişkin mevzuatta belirlenen tedbirler alınarak korunur.

Elektronik ortamda yapılacak noterlik işlemlerine ilişkin ücretler, Türkiye Noterler Birliğinin görüşü alınarak Adalet Bakanlığı tarafından düzenlenecek bir tarife ile belirlenir.

İkinci fıkra uyarınca elektronik ortamda yapılabilecek bir noterlik işleminin bir belgeye dayanması hâlinde; belge sureti, taraflar, vekilleri veya temsilcileri tarafından güvenli elektronik imza ile imzalanarak elektronik ortamda notere gönderilebilir. Ancak belge aslının fizikî olarak ibrazının zorunlu olduğu hâllerde, elektronik ortamda yapılan başvuru sonrasında belge aslı yönetmelikte belirlenen süre içinde notere ibraz edilir.

Elektronik ortamda noter huzurunda veya huzurda olmadan yürütülecek noterlik işlemlerine ve bu işlemleri yapabilecek noterlerin sağlaması gerekli olan asgarî teknik ve idarî şartlara dair usûl ve esaslar, Türkiye Noterler Birliğinin görüşü alınarak Adalet Bakanlığı tarafından yönetmelikle düzenlenir.

Yurt dışında yürütülen noterlik işlemlerinin elektronik ortamda yapılmasına ve bu işlemlerin yerine getirilmesi için sağlanması gerekli olan asgarî teknik ve idarî şartlara dair usûl ve esaslar, Türkiye Noterler Birliği ile Adalet Bakanlığının görüşleri alınarak Dışişleri Bakanlığı tarafından yönetmelikle düzenlenir.”

BİRİNCİ KISIM

Amaç, Kapsam ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1.- Bu Kanunun amacı, elektronik imzanın hukukî ve teknik yönleri ile kullanımına ilişkin esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2.- Bu Kanun, elektronik imzanın hukukî yapısını, elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının faaliyetlerini ve her alanda elektronik imzanın kullanımına ilişkin işlemleri kapsar.

Tanımlar

MADDE 3.- Bu Kanunda geçen;

a) Elektronik veri: Elektronik, optik veya benzeri yollarla üretilen, taşınan veya saklanan kayıtları,

b) Elektronik imza: Başka bir elektronik veriye eklenen veya elektronik veriyle mantıksal bağlantısı bulunan ve kimlik doğrulama amacıyla kullanılan elektronik veriyi,

c) İmza sahibi: Elektronik imza oluşturmak amacıyla bir imza oluşturma aracını kullanan gerçek kişiyi,

d) İmza oluşturma verisi: İmza sahibine ait olan, imza sahibi tarafından elektronik imza oluşturma amacıyla kullanılan ve bir eşi daha olmayan şifreler, kriptografik gizli anahtarlar gibi verileri,

e) İmza oluşturma aracı: Elektronik imza oluşturmak üzere, imza oluşturma verisini kullanan yazılım veya donanım aracını,

f) İmza doğrulama verisi: Elektronik imzayı doğrulamak için kullanılan şifreler, kriptografik açık anahtarlar gibi verileri,

g) İmza doğrulama aracı: Elektronik imzayı doğrulamak amacıyla imza doğrulama verisini kullanan yazılım veya donanım aracını,

h) Zaman damgası: Bir elektronik verinin, üretildiği, değiştirildiği, gönderildiği, alındığı ve / veya kaydedildiği zamanın tespit edilmesi amacıyla, elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından elektronik imzayla doğrulanan kaydı,

ı) Elektronik sertifika: İmza sahibinin imza doğrulama verisini ve kimlik bilgilerini birbirine bağlayan elektronik kaydı,

j) Kurum: Telekomünikasyon Kurumunu,

İfade eder.

İKİNCİ KISIM

Güvenli Elektronik İmza ve

Sertifika Hizmetleri

BİRİNCİ BÖLÜM

Güvenli Elektronik İmza, Güvenli Elektronik İmza Oluşturma ve Doğrulama Araçları

Güvenli elektronik imza

MADDE 4.- Güvenli elektronik imza;

a) Münhasıran imza sahibine bağlı olan,

b) Sadece imza sahibinin tasarrufunda bulunan güvenli elektronik imza oluşturma aracı ile oluşturulan,

c) Nitelikli elektronik sertifikaya dayanarak imza sahibinin kimliğinin tespitini sağlayan,

d) İmzalanmış elektronik veride sonradan herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığının tespitini sağlayan,

Elektronik imzadır.

Güvenli elektronik imzanın hukukî sonucu ve uygulama alanı

MADDE 5.- Güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukukî sonucu doğurur.

Kanunların resmî şekle veya özel bir merasime tabi tuttuğu hukukî işlemler ile teminat sözleşmeleri güvenli elektronik imza ile gerçekleştirilemez.

Güvenli elektronik imza oluşturma araçları

MADDE 6.- Güvenli elektronik imza oluşturma araçları;

a) Ürettiği elektronik imza oluşturma verilerinin kendi aralarında bir eşi daha bulunmamasını,

b) Üzerinde kayıtlı olan elektronik imza oluşturma verilerinin araç dışına hiçbir biçimde çıkarılamamasını ve gizliliğini,

c) Üzerinde kayıtlı olan elektronik imza oluşturma verilerinin, üçüncü kişilerce elde edilememesini, kullanılamamasını ve elektronik imzanın sahteciliğe karşı korunmasını,

d) İmzalanacak verinin imza sahibi dışında değiştirilememesini ve bu verinin imza sahibi tarafından imzanın oluşturulmasından önce görülebilmesini,

Sağlayan imza oluşturma araçlarıdır.

Teknoloji, daha özelde internet kullanımı bakımından ülkemiz açısından hızlı sayılabilecek bir gelişim görülmekle[5] beraber, gelişmekte olan bir ülke olmanın getirtiği sosyolojik özellikler, araştırma ve geliştirmeye ayırılan gayri safi milli hasılanın nisbi olarak az oluşu gibi faktörler, teknoloji kullanımında çekingen olarak nitelendirilebilecek yaklaşımlara neden olmaktadır. Bu anlamda örgütsel yapının teknolojiye uyum sağlaması, bu yönde geliştirilmesi ve değişimin benimsetilmesi gerekir. Bu değişim ise açık, ussal ve doğal sistemler şeklinde üçlü bir tasnife tabi tutulan örgütsel sistemlerin herbirinde farklı tarzlarda gerçekleşir.

Değişimin benimsenmesi bakımından kamu yönetimi etkili bir araç sayılabilir, ancak sistem yaklaşımı bakımından sosyo-ekonomik düzey de kamu yönetimini etkileyeceğinden “bilgi bakanlığı” gibi bir oluşum, örgütsel yapıda gerekli benimseme gerçekleşmeksizin tek başına yeterli olmayacaktır.

En çok sayıda “yararlanana/ilgiliye” sahip kurumların başında gelen kamu yönetiminin öncelikli görevi yurttaşına hizmette iyiyi, kaliteyi ve hızı sunabilmektir. Bilgi teknolojilerinin bir aracı olan akıllı kimlik kartı kullanarak internet üzerinen doldurulan ve dijital imza iliştirilebilen formlar, yine bu kartlar aracılığıyla kamu yönetimiyle ilgili işlemlerin tek bir ortamda toplanması olasılığı, üst başlıkta e-devlete geçiş, beklenilen nitelikte bir hizmetin sunulabilmesi açısından önemli bir adımdır. Demokratik-siyasal biçimlendirmede ve tanımlamada kamu yönetimiyle etkisi bakımından en güçlü gruplardan birisi olarak gözüken noterlik e-devlete geçişte yapıtaşlarından biri olabilir. E-devlet çalışmaları da e-noterliğe ortam hazırlayacağı için, bu etkileşimin çift yönlü olduğu gözden uzak tutulmamalıdır.

Elektronik iletişim ortamı ve bunun noterlik alanına yansıması olan e-noterlikte başdöndürücü bir hızla ortaya çıkan gelişmeler, hukuk açısından da takibi zor ve fakat kaçınılmaz bir alanı da beraberinde getirmiştir. Öte yandan, bazen işin niteliğinden, bazen de mevzuattan kaynaklanan nedenlerle elektronik noterlik hizmetinin tüm noterlik işlemleri bakımından söz konusu olamayacağı da bir gerçektir. Bu çerçevede dört tür e-noterlik hizmeti karşımıza çıkmaktadır: Elektronik tarih damgası vurma, elektronik olarak düzenleme şeklinde belge hazırlama, hazır olarak kendisine gönderilen dokumandaki elektronik imza ve tarihi onaylama, elektronik dokümanların saklanması, bunların varlığının ve içeriğinin istendiğinde elektronik olarak belgelendirilmesi.

Elektronik olarak verilebilecek noterlik hizmetlerinin tespiti bakımından, notere duyulan ihtiyaçların başında hukuksal güvenliğin sağlanması olgusunun geldiği gözönünde tutulursa, taşınmazlar üzerindeki ayni haklar bakımından değişiklik yaratan işlemler, vasiyetname düzenlenmesi gibi kamu yararının ön planda telakki edildiği alanların değil de özel yararın ağırlıkta olduğu, özellikle ticari ilişkiler gibi alanların tercih edilmesi, elektronikleşme konusuna kuşkuyla yaklaşan görüşlere de bir cevap niteliği taşıyacaktır. Söz konusu görüşlere, kapsamı genişletilmiş bir sorumluluk hukuku ve mesleki sorumluluk sigortası kadar ticari hayatta yaygınlaşan elektronikleşmenin ortaya koyduğu sosyal muvafakat de cevap oluşturacaktır.