2. El araçlarda satış ve devirlerinin işlemlerinin, Noterler tarafından yapılmasına ilişkin kanun teklifi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda kabul edildi.

NOTERLER, HER TÜRLÜ İŞLEM KARŞILIĞINDA 20 TL MAKTU ÜCRET ALACAK

İkinci el araçlarda satış ve devir işlemlerinin noterler tarafından yapılmasına ilişkin kanun teklifi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda kabul edildi.

Teklife göre, tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirleri, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterler tarafından yapılacak.

Noterler araçla ilgili sorgulamayı online olarak yapacak.

Noterler tarafından yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersiz olacak.

Satış ve devir işleminin, siciline işlenmek üzere üç iş günü içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu ile vergi dairesine bildirilmesiyle birlikte alıcı adına trafik tescil işlemi gerçekleşmiş sayılacak.

Yapılan satış ve devir işlemi üzerine noterler, yeni malik adına bir ay süreyle geçici belge düzenleyecek.

Satış ve devir işlemlerinin bildiriminden itibaren bir aylık süre içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu veya Emniyet Genel Müdürlüğünün uygun gördüğü kamu kurum veya kuruluşları tarafından yeni malik adına tescil belgesi düzenlenerek elden veya posta aracılığıyla teslim edilecek.

Satış ve devir işlemleri her türlü harçtan, bu işlemlere ilişkin düzenlenen kağıtlar damga vergisi ve değerli kağıt bedellerinden istisna olacak.

Trafik tescil kuruluşunda yeni malik adına yapılacak tescil nedeniyle düzenlenmesi gereken değerli kağıtların bedelleri de satış ve devir esnasında noterler tarafından tahsil edilecek.

Noterler, satış ve devre ilişkin her türlü işlem karşılığında toplam 20 TL maktu ücret alacak.

Bu düzenleme, 1 Ocak 2010 tarihinden itibaren geçerli olacak.

Bir ay içerisinde tescil belgesi almayan alıcılara 130 TL, hükümlere uymayan noterlere ise her bir işlem için 1000 TL idari para cezası verilecek.

Düzenleme uyum ile ilgili çalışmaların tamamlanması amacıyla 1 Mayıs 2010 tarihinde yürürlüğe girecek.

Ancak, satış ve devir işlemlerinde harç, damga vergisi ve değerli kağıt bedelleri istisnası ile 20 TL artı KDV şeklindeki noter ücreti uygulaması, 1 Ocak 2010 tarihinden itibaren geçerli olacak.

Noterler, hukuki işlemlerin belgelendirilmesini ve bu belgelerin düzenli bir şekilde saklanmasını sağlamakla görevlendirilmişlerdir(NK.m.72). Bu yönüyle noterler, hukuki güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları önleme işlevini yerine getirmektedir. Bu bağlamda, noter tarafından yapılan işlemleri ait belgeler uyuşmazlıkların yargı organlarına intikal etmesini önlemekte, intikal eden uyuşmazlıkların daha çabuk sonuçlanmasını sağlamaktadırlar. Zira, noter tarafından düzenlenen hukuki işlemlere ait belgelerin kesin delil niteliği bulunmakta (HUMK.m.295/I; NK.M.82/I) ve bu belgeler sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli sayılmaktadır.

Görüldüğü üzere noterler kişiler arasındaki uyuşmazlıkları genel olarak önleme, özel olarak da ortaya çıkan uyuşmazlığın çabuk sona ermesine katkıda bulunmak suretiyle adalete, mahkemelerin iş yükünü hafifletmek suretiyle de yargı sistemine yardımcı olma işlevini de yerine getirmektedirler. Noterlerin bu işlevleri, onları mahkemelerin işlevine benzer bir işlev yerine getirmekte olduğunu göstermektedir. Zira, mahkemelerin birinci işlevi meydana gelen uyuşmazlıkları gidermek, ikinci işlevi ise, birinci işlevin doğal sonucu olarak uyuşmazlıkları önlemektir. Noterlerin ise, birinci işlevi uyuşmazlıkların çıkmasını önlemek ikinci işlevi ise, ortaya çıkan uyuşmazlığın çözümlenmesini sağlamaktır. Gerçekleştirilen işlev açısından, mahkemelerin uyuşmazlığı sona erdirme bağlamında doğrudan müdahalesi dışında kayda değer bir fark bulunmamaktadır. Neticede mahkemelerin işlevinin düzeltici-koruyucu (tespit edici) noterlerin işlevinin ise tespit edici (koruyucu)-düzeltici işleve yardımcılık olduğunu belirtmek mümkündür.

Mahkemelerin görevi, hukuk düzenindeki konumları itibariyle uyuşmazlık çıktıktan sonra uyuşmazlığın kural olarak tarafın istemi üzerine karara bağlamaktır (çözümlemektir). Oysa noterlerin toplumsal görevi, toplum hekimliğiyle paralellik arz etmektedir. Nitekim, hekimlikte koruyucu hekimliğin tedavi edici hekimlikten ayrılan yönü, hastalık ortaya çıkmadan önce hastalığın önlenmesi, hastanın korunmasına yönelik tedbirleri içermesidir. Tedavi edici hekimlik ise, ortaya çıkan hastalığın tedavi edilmesi, iyileştirilmesidir. Bu benzerlikten hareketle, noterlerin asıl işlevinin hukuki işlemlerin düzenlenmesi yoluyla uyuşmazlıkların ortaya çıkmasını önlemek olduğu belirtilebilir. Bunun yanında, belli özellikleri haiz noter senetlerine mahkeme kararları gibi icra kabiliyeti verilmiş olması noterlerin işlevlerinin mahkeme işlevlerine paralel bir düzenlemeyi içerdiği söylenebilir. Aslında toplumsal barışın sağlanması açısından hukuk düzeninin mahkemeler ile noterlere tanıdığı yetkilerin, işlevsel açıdan birbirlerine tamamlayıcı bir yapı arz ettikleri söylenebilir. Aşağıda inceleyeceğimiz şekilde, özellikle çekişmesiz yargı alanındaki bazı işlerin noterlere bırakılmasıyla noterlerin toplumsal dolayısıyla hukuki barışa katılma işlevi daha da etkin hale gelebileceği gibi, adalet sistemimizde büyük bir rahatlama da sağlayacaktır.

Noterlerin bu yolla toplumsal barışa katkı sağlamaları söz konusu olduğu gibi, aynı zamanda noterlerin sosyal işlevinin bir yansıması olarak temel insan hak ve özgürlüklerinin korunmasında da etkili olduğu söylenebilir.

Noterlerin belirtilen bu işlevleri yanında hukuk düzeninin sağladığı bir takım yetkiler dolayısıyla da işlevleri bulunmaktadır. Örneğin; noterlerin emanet işlemleri, devlet adına harç ve vergi toplama işlemleri, tespit işlemleri gibi. Bu işlemler üzerinde aşağıda konumuzla sınırlı olarak durulacaktır.

Bütün bu hususlar dikkate alındığında noterlerin bir toplumda barışa katkı bulunma adına hukuk düzeninin sağladığı yetkiler çerçevesinde, bu konuda görevlendirilmiş organlar kadar bir önemi haiz olduğu tartışmasızdır. Bu nedenledir ki, noterlik müessesesi tarih içerisinde hemen hemen her topluma, değişik ad ve statülerde yerini koruya gelmiştir.

B İ R İ N C İ   K I S I M

GENEL HÜKÜMLER

NOTERLİK MESLEĞİ :

Madde 1 -  Noterlik bir kamu hizmetidir. Noterler, hukuki güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendirir ve kanunlarla verilen başka görevleri yaparlar.

NOTERLİKLERİN KURULMASI VE YETKİ ÇEVRESİ :

Madde 2 -  Her asliye ve münferit sulh mahkemesinin bulunduğu yerde, o mahkemenin yargı çevresindeki noterlik işlerini görmeye yetkili olmak üzere bir noterlik kurulur.

(Ek ikinci fıkra: 2/3/2005-5309/1 md. ) Ancak asliye mahkemesinin yargı çevresinin birden çok ilçeyi kapsaması durumunda, gerektiğinde diğer ilçelerde de noterlik kurulabilir.

Şu kadar ki, bir ilin belediye sınırları içinde birden fazla noterlik bulunduğu takdirde, her noterlik, bağlı olduğu asliye mahkemesinin yargı çevresi ile sınırlı olmaksızın, il belediyesi sınırları içindeki bütün noterlik işlerini görmeye yetkilidir.

(Ek dördüncü fıkra: 14/7/2004-5219/8 md.) Asliye mahkemesinin kaldırıldığı ilçelerdeki birinci, ikinci ve üçüncü sınıf noterliklerin faaliyetleri devam eder. Bu yerlerde birden çok noterlik de kurulabilir. Asliye mahkemesi bulunmayan ilçelerde faaliyetleri devam eden veya yeniden kurulan aynı yargı çevresi içerisinde olup aynı belediye hudutları içerisinde bulunmayan noterlikler hakkında 109 uncu madde hükmü uygulanmaz. (1)

Onuncu kısım hükümleri saklıdır.

(1) 2/3/2005 tarihli ve 5309 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, maddeye ikinci fıkra eklenerek diğer fıkralar yeniden teselsül ettirildiğinden, üçüncü fıkra olan bu fıkra dördüncü fıkra olarak teselsül etmiştir.

BİRDEN ÇOK NOTERLİK AÇILMASI VE NOTERLİĞİN KAPATILMASI :

Madde 3 – Adalet Bakanlığı, iş yoğunluğunda artış görülen yerlerde birden çok noterlik açabilir.

Adalet Bakanlığı, bir yerdeki noterliklerin gayri safi gelirlerinin toplamı ile iş hayatındaki gelişme ve gerilemeleri göz önünde bulundurmak suretiyle yukarıdaki fıkrada yazılı salahiyetini kullanır.

Mevcut noterliklerden birden fazlasını, boşalmış bulunması kaydıyla kapatabilir.

Adalet Bakanlığı birden çok noterlik açma ve noterliklerden birden fazlasını kapatma yetkisini kullanmadan önce Türkiye Noterler Birliğinin mütalaasını alır.

(Ek son fıkra: 14/7/2004-5219/8 md.). Asliye mahkemesinin kaldırıldığı ilçelerdeki birinci, ikinci ve üçüncü sınıf noterlikler ise boşalmış olması halinde, Türkiye Noterler Birliğinin teklifi üzerine Adalet Bakanlığınca kapatılabilir.

NOTERLİKLERİN SINIFLANDIRILMASI :

Madde 4 – Noterlikler dört sınıfa ayrılır.

Birinci, ikinci ve üçüncü sınıf noterlikler, Türkiye Noterler Birliğinin mütalaası alınarak Adalet Bakanlığınca sınıflandırılır.

Bu sınıflandırmada, her noterliğin yetki çevresi içindeki nüfus, iş yoğunluğu ve noterlik geliri esas tutulur. Genellikle, aynı mahkemeye bağlı noterlikler aynı sınıftan sayılır.

Adalet Bakanlığı, her dört yılda bir noterliklerin durumunu inceleyerek, yeniden yapacağı sınıflandırmayı Resmi Gazete ile ilan eder

Yukarıdaki fıkrada gösterilen dört yıllık süre içinde açılan yeni noterlikler, sürenin bitimi beklenmeden ikinci fıkraya göre ve tahmini gayri safi gelirleri de göz önünde tutulmak suretiyle sınıflandırılarak, Resmi Gazete ile ilan olunur.

Dördüncü sınıf noterliğe indirme hakkındaki 31 inci madde hükmü saklıdır. Şu kadar ki, dördüncü sınıf noterlikten üçüncü sınıfa geçirilecek olanlar, her yılın Nisan ayı başında tespit edilerek ilan olunur.

Yeni sınıflandırma ilan oluncaya kadar, eski sınıflandırmaya göre uygulama yapılır.