Erzurum’da Ramazan aylarında insanların bir nevi dünyevi meşguliyetleri de beklemeye aldıklarını vurgulayan Başkan Nuri Büyük, “Vatandaş ev alacak oluyor, Ramazan’dan sonraya bırakıyor. Araba alacak oluyor, Ramazan’dan sonraya bırakıyor. Ya da alışveriş sözle oluyor, para transferi ya da resmi işlem yaptırma gibi aşamalar, Ramazan’dan sonraya bırakılıyor.” şeklinde konuştu.

BAŞKAN NURİ BÜYÜK: SATIŞ SEZONU OLMASINA RAĞMEN İŞLER ERTELENİYOR

Erzurum Noter Odası Başkanı Nuri Büyük, Ramazan ayından sonra noter işlemlerinde patlama yaşanmasını beklediklerini söyleyerek, ertelenen tüm işlerin, Ramazan ayından sonra noterleri bekliyor olacağını dile getirdi.

Noter Odası Başkanı Nuri Büyük, “Normal şartlarda binlerce aracın devir işleminin yapıldığı her ay, Ramazan ayına göre çok daha ilerideler. Bu ay noterlerde işlemi yapılan araç sayısı bini bile bulmadı. Bunun dışında gayrimenkul satışları da, geçen aylara oranlara ciddi biçimde düşüş yaşadı. Yaz sezonu olmasına ve özellikle gayrimenkul satışlarının yoğun olmasını gerektiren bir dönemde bulunulmasına rağmen, Erzurum’da Ramazan ayı dolayısıyla tüm iş ve işlemler beklemeye alınıyor. Yani Erzurumlu Ramazan ayında ticaretten ve akçeli işlerden uzak duruyor.” şeklinde konuştu.

Melikgazi Belediye Başkanı Memduh Büyükkılıç ise ziyaretten duyduğu memnuniyeti dile getirerek hizmet içi eğitim seminerlerinin en kısa sürede düzenlenmesi için gerekli çalışmalara başlayacaklarını belirtti.

TANZİMATTAN ÖNCEKİ DÖNEM

Tanzimattan önceki dönemde Osmanlı Devletinde İslam Hukukunun çok büyük ölçüde hakim olduğunu görmekteyiz. Bu bağlamda noterlik de bu hukuk sistemine uygun olarak gelişmiştir. İslam Hukukunun noterliğe çok büyük önem verdiğini ilk bakışta söylemek mümkündür. Zira, İslam Hukukunun temel kitabı olan Kuran-ı Kerim (Bakara) suresinin 282 inci ayeti bu konuda önemli hükümler ihtiva etmektedir. Anılan Ayet-i Kerime’nin meali şöyledir; “Ey iman edenler! Belirlenmiş bir süre için birbirinize borçlandığınız vakit onu yazın. Bir katip onu aranızda adaletle yazsın. Hiçbir katip Allah’ın kendisine öğrettiği gibi yazmaktan geri durmasın; (her şeyi olduğu gibi) yazsın. Üzerinde hak olan kimse (borçlu) da yazdırsın, Rabbinden korksun ve borcunu asla eksik yazdırmasın. Şayet borçlu sefih veya aklı zayıf veya kendisi söyleyip yazdıramayacak durumda ise, velisi adaletle yazdırsın. Erkeklerinizden iki de şahit bulundurun. Eğer iki erkek bulunamazsa rıza göstereceğiniz şahitlerden bir erkek ile –biri yanılırsa diğerinin ona hatırlatması için –iki kadın (olsun). Çağırıldıkları vakit şahitler gelmemezlik etmesin. Büyük veya küçük, vadesine kadar hiçbir şeyi yazmaktan sakın üşenmeyin. Böyle yapmanız Allah nezdinde daha adaletli, şehadet için daha sağlam, şüpheye düşmememiz için daha uygundur. Ancak aranızda yapıp bitirdiğiniz peşin bir ticaret olursa, bu durum farklıdır. Bu durumda onu yazmamanızda sizin için bir sakınca yoktur. (Genellikle) alış-veriş yaptığınızda şahit tutun. Ne yazan, ne de şahit zarara uğratılsın. Eğer bunu yaparsanız (zarar verirsiniz) şüphe yok ki bu, sizin yoldan çıkmanız demektir. Allah’tan konkur, Allah size gerekli olanı öğretiyor. Allah her şeyi bilmektedir.

Bu ayetteki borç kavramı sadece karz akdine münhasır olmayıp bütün borçlara şamildir.

Bu ayetin gereği olarak İslam devletlerinde katib-i adiller noterlik hizmetlerini yapmışlardır. Katib-i adillerde aranan özellik, hiçbir şahsa düşmanlıklarının olmaması, adil, güvenilir ve ilmi sakde ehil (yani senet, sözleşme ve sairenin formüle edilmesinde bilgili) olmalarıdır.

Osmanlı Devletinde ise Tanzimata kadar noterlik görevi, dini hükümlere göre, kadı ve naipler (kadı yardımcıları) tarafından yerine getirilmiştir.

Bir noterliğin boşalmasına bağlı olarak noterlik mesleğinin noter adına bir başkası tarafından ifa edilmesi söz konusu olabilmektedir. Bu şekildeki bir temsil noterliğin geçici veya bir engel nedeniyle boşalması hallerinde söz konusudur. Buna göre, noterliğin kesin olarak boşalması, noterin ölümü, başka bir noterliğe atanması, istifa etmesi, meslekten çıkarılması, yaş tahdidine tabi tutulması veya sair nedenlerle emekliye ayrılması gibi hallerde mümkündür. Geçici olarak boşalma, noterin tutuklanması, işten el çektirilmesi yahut geçici olarak meslekten çıkarılması gibi nedenlerle noterliğin bir süre için boşalmasıdır. Bir engel nedeniyle boşalma ise, noterin hastalık veya izin gibi haklı bir nedenle görevinden kısa bir süre ayrılması durumudur (NK.m.35/I)

Bir noterlik dairesinin kesin veya geçici olarak boşaldığının haber alan mahalli Cumhuriyet savcısı, gerekli gördüğü hallerde Noter Odasının da görüşünü alarak, atanacak olan noter görevine başlayıncaya kadar noterlik işlerinin vekaleten yürütülmesi için bir vekil tayin eder. (NK.m.33,34; NKY.m.72/I). Vekil noter değildir. Yalnız noterlik hizmetinin aksamaması açısından noteri temsil eden kişi konumundadır. Vekil tayininin söz konusu olduğu durumlarda şu sıralamanın gözetilmesi gerekir;

Aynı noterlikte yapmakta olduğu stajının altı ayını tamamlamış bir stajyer, aynı durumdaki stajyerler birden fazla ise en kıdemlisi,

Noterlikte stajyer yoksa, noter Odasının uygun bulacağı ve görevlendireceği aynı şartları haiz başka bir stajyer,

Stajyer bulunamaması halinde o noterliğin başkatibi,

Başkatibin de engelli bulunması durumunda o noterlikteki en kıdemli katip.

Noterlikte bu işi görebilecek takip bulunamadığı takdirde, Cumhuriyet Savcılığının bildirmesi üzerine, Adalet Komisyonu tarafından atanacak yeterli bir adalet memuru vekil olarak tayin edilir.

Bütün bu hallerde keyfiyet Cumhuriyet savcısı tarafından Adalet Bakanlığına, Noter Odasına, ayrılan notere (veya ayrılma sebebiyle olmuşsa mirasçılarına) bildirilir.

Bunun gibi bir engel nedeniyle boşalmalarda, haklı nedenlerle işlerinden ayrılan noterlere öncelikle o noterlikte imzaya yetkili bulunan kimse vekalet eder. İmzaya yetkili kimse bulunamaması durumunda, stajının altı ayını doldurmuş bulunan o noterlikteki stajyer, bu durumda stajyer yoksa başkatip veya kıdemli noterlik katibi, o noterlikte vekalet görevinin verilebileceği bir kimse bulunmadığı takdirde noter odasının uygun bulacağı stajında altı ayını tamamlamış başka bir stajyer notere vekalet eder (NK.m.35/II). Bütün bu durumlarda vekili noterin kendisi tayin eder ve durumdan Cumhuriyet Savcılığı, Noter Odası ile Adalet Bakanlığını haberdar eder.

Bunlardan birisinin bulunamadığı hallerde, noterin Cumhuriyet Savcılığına başvurması üzerine bu görev, Adalet Komisyonunca yeterli bulunan bir adalet memuruna gördürülür(NK.m.35/III)

Dördüncü sınıf noterliklerde görev yapan geçici yetkili noter yardımcılarının tutuklanma, işten el çektirme ve geçici olarak işten çıkarma, hastalık ve izin gibi nedenlerle noterliği boşaltması durumunda, bu noterliğe, o yerin bağlı bulunduğu adalet komisyonunun inhası üzerine Adalet Bakanlığınca görevlendirilecek katip sınıfından bir adalet memuru geçici olarak, geçici yetkili noter yardımcısının meslekten tamamen ayrılması durumunda ise kesin olarak tayin edilir (NK.m.34/III; m.32).

B İ R İ N C İ   K I S I M

GENEL HÜKÜMLER

NOTERLİK MESLEĞİ :

Madde 1 -  Noterlik bir kamu hizmetidir. Noterler, hukuki güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendirir ve kanunlarla verilen başka görevleri yaparlar.

NOTERLİKLERİN KURULMASI VE YETKİ ÇEVRESİ :

Madde 2 -  Her asliye ve münferit sulh mahkemesinin bulunduğu yerde, o mahkemenin yargı çevresindeki noterlik işlerini görmeye yetkili olmak üzere bir noterlik kurulur.

(Ek ikinci fıkra: 2/3/2005-5309/1 md. ) Ancak asliye mahkemesinin yargı çevresinin birden çok ilçeyi kapsaması durumunda, gerektiğinde diğer ilçelerde de noterlik kurulabilir.

Şu kadar ki, bir ilin belediye sınırları içinde birden fazla noterlik bulunduğu takdirde, her noterlik, bağlı olduğu asliye mahkemesinin yargı çevresi ile sınırlı olmaksızın, il belediyesi sınırları içindeki bütün noterlik işlerini görmeye yetkilidir.

(Ek dördüncü fıkra: 14/7/2004-5219/8 md.) Asliye mahkemesinin kaldırıldığı ilçelerdeki birinci, ikinci ve üçüncü sınıf noterliklerin faaliyetleri devam eder. Bu yerlerde birden çok noterlik de kurulabilir. Asliye mahkemesi bulunmayan ilçelerde faaliyetleri devam eden veya yeniden kurulan aynı yargı çevresi içerisinde olup aynı belediye hudutları içerisinde bulunmayan noterlikler hakkında 109 uncu madde hükmü uygulanmaz. (1)

Onuncu kısım hükümleri saklıdır.

(1) 2/3/2005 tarihli ve 5309 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, maddeye ikinci fıkra eklenerek diğer fıkralar yeniden teselsül ettirildiğinden, üçüncü fıkra olan bu fıkra dördüncü fıkra olarak teselsül etmiştir.

BİRDEN ÇOK NOTERLİK AÇILMASI VE NOTERLİĞİN KAPATILMASI :

Madde 3 – Adalet Bakanlığı, iş yoğunluğunda artış görülen yerlerde birden çok noterlik açabilir.

Adalet Bakanlığı, bir yerdeki noterliklerin gayri safi gelirlerinin toplamı ile iş hayatındaki gelişme ve gerilemeleri göz önünde bulundurmak suretiyle yukarıdaki fıkrada yazılı salahiyetini kullanır.

Mevcut noterliklerden birden fazlasını, boşalmış bulunması kaydıyla kapatabilir.

Adalet Bakanlığı birden çok noterlik açma ve noterliklerden birden fazlasını kapatma yetkisini kullanmadan önce Türkiye Noterler Birliğinin mütalaasını alır.

(Ek son fıkra: 14/7/2004-5219/8 md.). Asliye mahkemesinin kaldırıldığı ilçelerdeki birinci, ikinci ve üçüncü sınıf noterlikler ise boşalmış olması halinde, Türkiye Noterler Birliğinin teklifi üzerine Adalet Bakanlığınca kapatılabilir.

NOTERLİKLERİN SINIFLANDIRILMASI :

Madde 4 – Noterlikler dört sınıfa ayrılır.

Birinci, ikinci ve üçüncü sınıf noterlikler, Türkiye Noterler Birliğinin mütalaası alınarak Adalet Bakanlığınca sınıflandırılır.

Bu sınıflandırmada, her noterliğin yetki çevresi içindeki nüfus, iş yoğunluğu ve noterlik geliri esas tutulur. Genellikle, aynı mahkemeye bağlı noterlikler aynı sınıftan sayılır.

Adalet Bakanlığı, her dört yılda bir noterliklerin durumunu inceleyerek, yeniden yapacağı sınıflandırmayı Resmi Gazete ile ilan eder

Yukarıdaki fıkrada gösterilen dört yıllık süre içinde açılan yeni noterlikler, sürenin bitimi beklenmeden ikinci fıkraya göre ve tahmini gayri safi gelirleri de göz önünde tutulmak suretiyle sınıflandırılarak, Resmi Gazete ile ilan olunur.

Dördüncü sınıf noterliğe indirme hakkındaki 31 inci madde hükmü saklıdır. Şu kadar ki, dördüncü sınıf noterlikten üçüncü sınıfa geçirilecek olanlar, her yılın Nisan ayı başında tespit edilerek ilan olunur.

Yeni sınıflandırma ilan oluncaya kadar, eski sınıflandırmaya göre uygulama yapılır.

BİRİNCİ KISIM

Başlangıç

Konu ve kapsam

Madde 1 – Bu yönetmelik, 1512 sayılı Noterlik Kanununun düzen­lenmesini Yönetmeliğe bıraktığı hususlar ile kanunun uygulanabilmesi için gerekli olan diğer konuları kapsar. (N.K. Md. 198)

İKİNCİ KISIM

Noterlik dairesinin yerinin tesbiti ve değiştirilmesi

Noterlik dairesinin yerinin tespiti

Madde 2 – Her asliye ve münferit sulh mahkemesinin bulunduğu yerde kurulan noterlik dairesinin yeri, o noterliğin bağlı bulunduğu noter  odası ile mahalli Cumhuriyet Savcılığının düşüncesi alındıktan sonra Adalet Bakanlığınca tespit edilir.

İlgili oda Bakanlığa görüşünü bildirmeden evvel, açılacak noterliğin yerinin tesbiti için bir üyesini görevlendirebilir. Bu üye incelemesini bir rapor ile odaya bildirir. Oda saptayacağı görüşünü varsa belgeleri ile bir­likle noterliğin bulunduğu yer Cumhuriyet Savcılığına gönderir. Cumhuriyet Savcılığı da gerekli gördüğü araştırma ve incelemeleri yaptıktan sonra

kendi görüşü ile birlikte evrakı Adalet Bakanlığına yollar.

Noterlik dairesinin iş merkezlerinde ve mümkün olduğu oranda mahkemelere ve bankalara yakın yerlerde açılması hususu göz önünde tutulur.

Noterlik dairesinin yerinin değiştirilmesi

Madde 3 – Bir noterliğin yerinin değiştirilmesinde de 2. madde hükümleri uygulanır.

Dairesinin yerini değiştirmek isteyen noter, gerekçe göstermek sure­tiyle Adalet Bakanlığına başvurur.

Bir noterlik dairesinin yerinin değiştirilmesi, noterin muvafakatı ve ilgili odanın görüşü alınmak suretiyle Türkiye Noterler Birliğince de iste­nebilir.

Yangın, su baskını vesair tabii afetler nedeniyle yer değiştirmek ve iş yerini tahliye etmek mecburiyetinde kalan noter, tayini sırasında belir­lenen bölge içerisinde kalmak şartıyla Adalet Bakanlığına, Odaya ve Cumhuriyet Savcılığına haber vermek suretiyle çalışma yerini değiştirebi­lir.