Defter onaylama işlemleri

Madde 99 – Defter onaylaması, kanunlarca noterlikte onaylanmala­rı öngörülen defterlerin kanun ve yönetmelikte gösterilen şekil ve şartlara göre onaylanmaları işlemidir.

Onaylama usulü

Madde 100 – Ciltli olarak noterliğe getirilen defterlerin her sayfası birden başlamak ve teselsül etmek suretiyle numaralanır.

Tek sayfa olarak tutulan defterler tek numara ile çift sayfa olarak tu­tulan defterler iki sayfaya da aynı numara verilmek suretiyle numaralanır. Numaralama noterlikçe yapılabileceği gibi önceden de yapılmış olabilir. Bu takdirde noterlik teselsülü kontrol eder. Her sayfa ayrıca noterlik müh­rü ile mühürlenir.

Defterler müteharrik yapraklı ise her yaprak ciltli defterler gibi mu­amele görür. Onaylanmış yapraklar bittiği takdirde, yeniden getirilen yap­raklar evvelce onaylanan yaprakların en son numarasından itibaren tesel­sül ettirilir. Ayrıca ilâve olunan yapraklar onaylama şerhinde noterlikçe belirtilir.

Onaylama şerhinde bulunacak hususlar

Madde 101 – Defterlerin ilk ve son sayfasına noterlikçe aşağıdaki bilgileri kapsayan birer şerh konulur.

İlk sayfaya konacak onaylama şerhinde:

a) Defter sahibinin gerçek kişilerde evvela soyadı, adı ve müessese­nin ilgilice bildirilen unvanı. İlgili tüzel kişi ise unvanı,

b) İş adresi, iş ve mesleğin nevi,

c) Defterin nevi,

d) Defterin kaç sayfadan ibaret olduğu,

e) Defterin kullanılacağı dönem,

f) Defter sahibinin bağlı bulunduğu vergi dairesi,

g) Onaylama tarihi,

h) Yevmiye numarası bulunur.

Noterliğin mührü ile noterin veya görevlinin imzasını da taşıyacak bu şerh defterin ilk sayfasına el ile yazılabileceği gibi ayrı bir kağıda makina ile yazılıp ilk sayfaya yapıştırılabilir. Bu takdirde kağıdın dört köşe­sine noter mühürü basılır.

Defterin son sayfasına ise, defterin kaç sayfadan ibaret olduğu yazı­larak altı noterlik mührü ile mühürlenip noter tarafından imza olunur. Bu şerhe onaylama tarihi ile yevmiye numarası da konur.

Görülme kaydı ile onaylama

Madde 102 – Yevmiye, envanter ve bilanço defterlerinin son kaydı­nın altına noterlikçe görülmüştür şerhinin konulması suretiyle yapılan onaylama işlemidir. Şerh son kaydın altına yazılır.

Görülme şekli ile yapılan onaylamalarda, defterin son kaydının bu­lunduğu sayfasında yer yoksa ondan sonra gelen sayfaya (görülmüştür) kaydını taşıyan şerh verilir. Yevmiye numarası ve tarihi yazılmak suretiy­le şerhin altı noterlik mührü ile mühürlenip imzalanır.

Görülme şekli ile yapılan onaylamaların noterlikçe herhangi bir ma­kama bildirilmesi zorunluluğu yoktur.

Ara (yenileme) onaylaması

Madde 103 – Eskiden beri işe devam etmekte olup da aynı defteri ertesi yılda kullanmak isteyenlerin kanuni süre içinde açılış onaylamasındaki şart ve şekiller dairesinde defterlerinin yeniden onaylanmasına ara veya yenileme onaylaması denir.

Ara (yenileme) onaylamalarında defterin kullanılmış kısmından son­ra arta kalan sayfaların hangi sıra numarasından başlayıp hangi sıra numa­rasında bittiği şerhde belirtilir, bu sayfalar mühürlü ise, ara onaylamasını yapan noter başka bir noter olsa bile sayfaların yeniden mühürlenmesi ge­rekmez.

Kapanış onaylaması

Madde 104 – Görülme kaydı ile onaylamadaki usul ve şekilde yapı­lan ve (işbu defter ………ncı sayfada kapatılmıştır.) şerhini kapsayan bir defter onaylama işlemidir.

Özel kanunlara göre tutulan defterlerin onaylanması

Madde 105 – Türk Ticaret Kanunu ile Vergi Usul Kanunu dışındaki kanunlarla tutulması öngörülen defterlerin onaylanması, bu kanunlarla özel bir şekil getirilmemiş olması şartı ile, yukarıdaki hükümlere göre ya­pılır.

Emanet işleri

Madde 106 – Saklanmak, ileride tevdi edene veya üçüncü bir kişiye verilmek üzere noterliğe tevdi edilen emanet, para veya paradan gayri her türlü taşınır mal, hisse senedi, tahvil, kıymetli evrak, ziynet eşyası olabi­leceği gibi kapalı vasiyetname veya kanunlarında noterliklerce saklanma­sı öngörülen evrak, defter ve beyanname gibi şeyler de olabilir.

Bulundurulması ve taşınması kanunla yasak edilmiş şeylerle, za­manla bozulması muhtemel maddeler emanet olarak kabul edilemez.

Emanet, noter veya noterlikçe hiçbir suretle kullanılamayacağı gibi hasar ve kaybından noter sorumludur.

Emanetlerin kabul, saklanma ve iadesi

Madde 107 – Her türlü emanet, Noterlik Kanunu‘nun 101 inci mad­desine göre düzenlenecek bir tutanak ile kabul edilir. Bu tutanakta ayrıca, emanetin nitelikleri, biliniyorsa gerçek değeri, değeri tam olarak bilinmi­yorsa tahmini değeri, ne süre saklanacağı, kime ve ne zaman iade oluna­cağı ve iade şartları da gösterilir.

Emanetlerin saklanması, süre sonunda hak sahibine iadesi, giderle­rin ödenmemesi veya emanetin geri alınmaması halleriyle hazineye devri konusunda Noterlik Kanununun emanetlere ilişkin 62 ve müteakip mad­deleri uyarınca işlem yapılır.

Emanet paranın noterliğe tevdi olunduğunun en geç ertesi iş günü, bu yönetmelikte teminat paralarının yatırılması belirtilen milli bankalar­dan birinde açtırılacak noterlik emanet cari hesabına yatırılması zorunlu­dur. Bir noterliğe ait emanet paraların tek bir hesapta toplanması gerekir.

Noterliğin tevdi mahalli olarak tayini

Madde 108 – Borçlar Kanununun 91 inci maddesinin söz konusu ol­duğu hallerde, noterliğin emanet parayı kabul edebilmesi için mahkemece tevdi mahalli olarak tayin edilmesi şarttır. Bu takdirde mahkeme kararının istenmesi, emanet tutanağı ve emanet defterine, kararı veren mahkemenin adı ile kararın tarih ve sayısının da yazılması zorunludur. Ancak Türk Ti­caret Kanununun 624-690 maddelerine göre kambiyo senetleri bedelleri­nin notere tevdi halinde hakim kararı aranmaz.